ESKİŞEHİR ALMAN DEMİRYOLU OKULUNUN KURULUŞU VE FAALİYETLERİ (1896-1918)
No Thumbnail Available
Date
2021
Authors
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Abstract
Bu çalışmada, Almanya’nın Osmanlı topraklarında inşa ettiği demiryolları ve buçerçevede takip ettiği ekonomik, siyasi ve kültürel politikası sonucunda Eskişehir’de kurduğuEskişehir Demiryolu Okulunun kuruluşu ve faaliyetleri ele alınmıştır. Araştırmamız, AlmanDevlet Arşivi (Bundesarchiv), Almanya Dışişleri Bakanlığı Arşivi (Politisches Archiv desAuswärtigen Amtes) ile Başbakanlık Osmanlı Arşivi gibi birincil kaynaklarla birlikte ikincilaraştırma eserlerine dayanmaktadır.II. Wilhelm’in iktidara geldiği 1888’den itibaren Almanya’nın dış politikadaki amacı,sömürgecilik yarışında İngiltere’nin önüne geçmekti. Almanya, bu amaçla Osmanlı Devleti’neyakınlaştı. XIX. yüzyılın sonlarına doğru Almanya, Osmanlı Devleti’nin Avrupa’daki enyakın müttefiki oldu. Böylece bir yandan Osmanlı Devleti’nin jeopolitik konumunu diğeryandan da Ham madde kaynaklarını kullanmayı hedefliyordu. Bunun için Bağdat demiryoluprojesini ortaya atmış ve bu hattı gerçekleştirebilmek üzere Osmanlı Devleti’nden birçokimtiyaz almıştır. Almanlar, bir yandan Bağdat demiryolu çalışanlarının çocukları için resmînitelikte sayılabilecek ruhsatlı ya da ruhsatsız okullar açarken diğer yandan ruhsatsızmisyoner yetimhanesi ve okulları açmışlardır.Bu okullardan biri de Bağdat demiryolu hattının kavşak noktası kabul edilenEskişehir’deki, 21 Kasım 1896’da ruhsatı alınarak 1898’de faaliyete geçen Eskişehir AlmanDemiryolu Okuludur. Okul, Anadolu Demiryolu Osmani Şirketi tarafından Eskişehiristasyonu yanında demiryolu memur ve işçilerinin çocuklarının eğitim ve öğretimi içinaçıldı. Almanlar, demiryolu şantiyesinde çalışan Avrupalıların çocuklarına eğitim verdiğigibi gayrimüslim çocukları da okullarına kabul ediyorlardı. Bu incelemede Birinci DünyaSavaşı sonlarına kadar faaliyet gösteren bu okulun kuruluş amacı, yönetim ve işleyişi, eğitimöğretim içeriği ve programları birlikte ele alınmıştır. Birinci Dünya Savaşı başlayınca Osmanlıyönetimi tarafından kapitülasyonlar kaldırılmış ve akabinde yabancılara verilen imtiyazlarlağvedilerek bütün azınlık ve ecnebi mektepleri, Maarif Nezâretine bağlanmıştır. OsmanlıDevleti’nin aldığı bu kararlara savaş durumu sebebiyle çok fazla itiraz edilmemiştir. Almanyasavaşı kaybedince de okul tasfiye edilmiştir.