KRONİK LENFOSİTİK LÖSEMİ / KÜÇÜK LENFOSİTİK LENFOMADA ZAP-70, CD38 VE FAS/FAS LİGAND EKSPRESYONUNUN KEMİK İLİĞİ TUTULUM PATERNLERİYLE İLİŞKİSİ VE PROGNOSTİK DEĞERİ
No Thumbnail Available
Date
2022
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Abstract
Amaç: Bu çalışma, kronik lenfositik lösemi/ küçük lenfositik lenfomada (CLL/SLL) hızlı progresyon ve agresif
gidişle ilişkileri belirlenen zeta associated protein-70 (ZAP-70) ve CD38 proteinleri ile apopitozisi indükleyen ve
kötü prognostik indikatör olduğuna ilişkin kuşkular bulunan Fas ve bunun ligandı olan Fas ligand (FasL)
arasındaki olası ilişkileri değerlendirmek ve bunların ekspresyonunun kemik iliği tutulum paternleri ile bağlantısı
olup olmadığını ortaya koymak amacıyla planlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Sekiz yıllık süre içinde kemik iliği biyopsisinde CLL/SLL tanısı konan ve tanıları akım
sitometriyle doğrulanan 50 olgunun kemik iliği biyopsi materyallerinin parafin bloklarından elde edilen kesitlere
avidin-biotin peroksidaz yöntemiyle ZAP-70, CD38, Fas ve FasL antikorları uygulanmıştır. Tümör hücrelerinin her
bir antikorla boyanma oranları çift-kör semi-kantitatif bir yöntemle saptanarak birbirleriyle karşılaştırılmış; her bir
antikor ise kendi içinde kemik iliği tutulum paternleri (diffüz, interstisiyel, noduler) açısından değerlendirilmiştir.
Bulgular: Hızlı ilerleyen klinik özellikler ve erken tedavi gerektiren agresif seyirli hastalığın (lenfositoz,
splenomegali, anemi, trombositopeni) belirleyicisi oldukları yaygın olarak kabul edilen ZAP-70 ve CD38’in tümör
hücrelerince ekspresyonu açısından istatistiksel olarak anlamlı bir paralellik (P=0.002) bulunmuş; benzer bir
paralellik bu iki belirleyici ile FasL arasında da saptanmıştır (sırasıyla P=0.023 ve P=0.021). Fas ekspresyonu ile
diğer üç belirleyici arasında anlamlı bir ilişki kurulamamıştır. CLL/SLL kemik iliği tutulum paternleri açısından ise,
ZAP-70 ekspresyonunun diffüz tutulumda interstisiyel ve noduler tutuluma göre istatistiksel olarak anlamlı biçimde
fazla olduğu saptanmıştır (sırasıyla P=0.029 ve P=0.037). Diğer belirleyicilerle, kemik iliği tutulum paterni ile
boyanma oranı arasında anlamlı bir ilişki görülmemiştir.
Sonuç: CLL/SLL’de ZAP-70 ve CD38 ekpresyonlarının kötü prognostik belirleyiciler oldukları kabul edilmek
kaydıyla, artmış FasL ekpresyonunun da ek bir negatif prognostik parametre olarak kullanılabileceği ve kemik
iliğinde diffüz CLL/SLL infiltrasyonunun kötü prognoz belirtisi olarak dikkate alınmaya devam edilmesi gerektiği
sonucuna varılmıştır.