Ahmet Mithat Efendi'nin Süleyman Muslî Romanında Güney-Güney Doğu Anadolu Şehirleri
Abstract
Ahmet Mithat Efendi'nin için roman sadece bir eğlence değil toplumu değiştirmek ve yönlendirmek için mühim bir vasıtadır. Bu yüzden romanlarında okuyucuları farklı coğrafyalarda dolaştırır ve bilgilendirir. 1877'de yazdığı Süleyman Muslî romanında okuyucuları Ortadoğu coğrafyasında dolaştırır ve Anadolu Selçuklularının son dönemi hakkında bilgi verir. Önemli siyasî olayları ve dinî çatışmaları anlatır. Haçlı seferlerine vurgu yapar. Kısaca roman Anadolu'nun güneyi ile Ortadoğu'da meydana gelen Müslüman- Hıristiyan çatışması olarak tanımlanabilir. Ahmet Mithat Efendi 1869 yılında Mithat Paşa ile birlikte Bağdat'a gitti. Bu seyahat çeşitli eserlerine yansıdı. Önce 1876'a Menfa isimli hatıra kitabını yazdı. Ancak buradaki anlattıkları yüzeysel ve keyifli ifadelerden ibaretti. Daha sonra teferruatlı ve fikri yönü de Süleyman Muslî romanını yazdı. Romanda yol boyunca gördüklerini mukayese etti. Bu yüzden romana batı ile doğunun mukayesesidir denilebilir. Ayrıca romanın Osmanlı'nın güney bölgelerinde sarsıntı yaşadığı yıllarda yazılması anlamlıdır. Çünkü bu yıllar İngilizlerin Ortadoğu petrolüne göz diktiği yıllardır ve Ahmet Mithat Efendi 2. Abdülhamit'in politikalarını desteklemektedir. Ahmet Mithat Efendi İstanbulludur. Bu bakımdan bu roman İstanbullu aydınların Anadolu ile ilişkisi hakkında dikkate alınması gereken bir eserdir.