Yıldızeli (Sivas) ve Almus (Tokat) İlçeleri Arasında Yer Alan Senozoyik Yaşlı Magmatik Birimlerin Petrojenezi ve Bölgenin Jeotektonik Evriminin Araştırılması
No Thumbnail Available
Date
2015
Authors
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Abstract
Türkiye'nin kuzey kesiminde, D-B yönünde yaklasık 1000 km uzanımlı bir Eosen magmatik kusagı vardır. Bu kusak batıda Trakya ve Biga yarımadasından baslayarak doguda Artvin dolaylarına degin uzanır. Kusagın orta kesimlerinde yeralan Almus (Tokat)-Yıdızdag ve Yıldızeli (Sivas) bölgelerini kapsayan çalısma alanımız bu kusaga ait magmatik birimlerin gelisimini ortaya koymak için kritik bir bölgedir Almus ve Yıldızeli bölgelerinde genel olarak lav akıntıları ve bunlara eslik eden epiklastik çökeller yaygınken, Yıldızdag bölgesi magmatik birimlerle temsil edilir. Volkanik birimler baslıca bazik-ortaç bilesimli bazaltik andezitik lavlar ve akma bresleri ile trakitik lavlardan olusur. Magmatik birimler ise gabro-diyorit bilesimli sıg sokulum kayaları ve bunlarla iliskili, evrimlesmis diyoritik dayklarla temdil edilir. 40Ar/39Ar radyometrik yas tayinleri sonucunda ortaç lavların 44.4-44.8 My; trakitik lavların 40.5-41.9 My; diyoritin ise 42.9 My yaslı oldukları belirlenmistir. Bazaltik andezitik örnekler genel olarak orta-yüksek K'lu ve kalkalkalen, trakitler yüksek K'lu ve alkalen bilesimlidir. Magmatik birimler düsük- orta-K'lu, alkalen ve kalkalkalen örnekleri bir arada içermektedir. N-MORB normalize örümcek diyagramı paternlerinde genis iyon yarıçaplı litofil elementlerce belirgin, hafif nadir toprak elementlerce zayıf zenginlesme ve Nb-Ta?da tüketilme bu magmatik serilerin gelisiminde yitim imzalarının varlıgına isaret etmektedir. Lavlar ve diyoritik örnekler üzerinde yapılan mineral kimyası çalısmalarına dayalı yapılan jeotermo-barometre hesaplamalarında lavların benzer derinliklerde, farklı sıg magma oldalarında evrimlestikleri belirlenmistir. Tüm volkanik/magmatik serilerin ilksel 87Sr/86Sr degerleri 0.704244-0.705874; 143Nd/144Nd degerlerinin de 0,51245-0,51282 arasında degistigi görülmektedir. Bu ve diger tüm jeokimyasal veriler bir arada degerlendirildiginde Almus-Yıldızdag ve Yıldızeli Orta Eosen volkano-magmatik serilerinin yitimden etkilenmis kıta altı litosferik mantosundan kaynaklandıgını göstermektedir. Ancak, saha jeolojisi ile petrolojik veri ve degerlendirmeler subalkali ve alkali serilerin farklı tektonik rejimler altında olustuguna isaret etmektedir. Sonuç olarak elde ettigimiz tüm veriler Almus-Yıldızeli-Yıldızdag bölgesindeki bazalt-bazaltik andezit-trakit-gabro ve diyoritik aktivitenin es kökenli oldugunu ve çarpısma sonrası ortamda gelisen dilim kopması mekanizması sonucunda gelistigini göstermektedir.