TATAR TOPLUMUNUN MODERNLEŞMESİNDE MUHAMMED ZAKİRREMİYEV İLE FATİH KERİMÎ’NİN ROLÜ
Abstract
19. ve 20. yüzyıllar siyasi, sosyal ve ekonomik pek çok gelişmeye öncülük etmenin yanı sırakültürel alanda yepyeni birtakım oluşumlara da zemin hazırlayan bir zaman dilimi olarakdikkat çekmektedir. Avrupa’da Sanayi Devrimi ve Fransız İhtilali’nin ortaya çıkardığıekonomik ve sosyolojik gelişmeler toplumlardaki milli kimlik anlayışını güçlendirmiştir.Rusya coğrafyasında, İdil ve Ural nehirlerinin suladığı topraklarda yaşayan Tatarlar arasındaise söz konusu gelişmelerle birlikte milli kimlik ve milli tarih arayışı başlamıştır. Ünlü tarihçiŞehabeddin Mercani ve Kayyum Nasıri’nin öncülüğünü yaptığı tarih ve dil alanındakigelişmeler daha sonra ceditçilik olarak adlandırılacak ve başta eğitim olmak üzere hayatınher alanında yenilik ve reform faaliyetlerinin önderliğini yapacaktır.Fatih Kerimî ile Muhammed Zakir Remiyev, İsmail Bey Gaspıralı’nın ideallerinibenimsemiş aydınlar olarak Tatar toplumu arasında yenilikçi düşüncenin en önemlitemsilcileri olmuşlardır. Bu çalışmada Modern Tatar Edebiyatının ve Vakitli TatarMatbuatının iki önemli ismi olan Fatih Kerimî ile Muhammed Zakir Remiyev’in hayatları,ceditçilik faaliyetleri merkezinde ele alınacaktır.