KUR’ÂN’IN ANLAŞILMASINDA HANEFÎ-MÂTÜRÎDÎ ÇİZGİNİN YENİDEN İNŞÂSINA DAİR
Abstract
Mâtürîdiyye, Mâverâünnehir bölgesinde yaşayan Ebû Mansûr el-Mâtürîdî’ningörüşleri etrafında teşekkül eden bir kelâm mezhebidir. Hanefî-Mâtürîdî çizgidenmesinin sebebi, mezhebin usûl ve temel görüşlerinin Ebû Hanîfe tarafındanortaya konması; İmam Mâtürîdî tarafından benimsenmesi, geliştirilipgüncelleştirilmesi ve sistematize edilmesinden kaynaklanmaktadır. Ebû Hanîfe, -re’yci karakteriyle- fıkhî konularda olduğu kadar itikâdî-kelâmî konularda dagörüş bildiren istisna âlimlerden biridir. İmam Mâtürîdî, Ebû Hanîfe çizgisindeakıl-vahiy dengesini esas alarak İslâm dininin ana ilkelerini din-şeriat ayrımıbağlamında aklî açıklamalarla temellendirmeye çalışan bir usûl benimsemiştir.Nasları, hukuk felsefesi, din sosyolojisi ve makâsıd bağlamında yeniden okunupyorumlanmasına tekabül eden Hanefî-Mâtürîdî usûl, çağımız meselelerininçözümünde elverişli bir sistem konumundadır yani, çağımızda olayları sebepsonuç ilişkisi bağlamında değerlendiren niçin, neden ve nasıl sorgulaması yapanmodern insanın ihtiyaçlarını karşılayabilecek potansiyele sahiptir. Mâtürîdîsistemi diğer kelâm sistemleri karşısında özgün kılan husus, tefsirde rivâyetmetoduna ek olarak dirayet metodunun kullanılması; tefsire, tefsir-te’vil ayrımı,akıl-vahiy dengesi, sünnet, icmâ ve içtihat ile nesih gibi alanların eklenmesidir.Aklın müstakil bir bilgi kaynağı olması, keşf ve ilhamın bilgi kaynağı olarakkabul edilmemesi, iman-amel ayrımı ve değişen şartlara göre şeriatın dadeğişebileceği gibi hususlar söz konusu sistemin diğer özgünlük noktalarıdır.Makalemizin amacı, Kur’ân’ın Mâtürîdî sistem çerçevesinde yeniden okunarakgerek itikâdî ve gerekse amelî güncel meselelerin çözümüne dikkat çekmektir.