17. ASIRDA YAŞAMIŞ AKSARAYLI BİR ÂLİM, ŞAİR VE YAZAR: DÂNİŞÎ ŞA‘BÂN BİN MUSTAFA’NIN HAYATI, ESERLERİ VE HZ. ALİ’DEN YÜZ SÖZ TERCÜMESİ
Abstract
Dânişî Şa'bân bin Mustafa, 17. asırda Aksaray'da doğmuş; devrin mektep ve medreselerinde ilim tahsil ederek kadı olmuş bir âlim ve şairdir. Aksaraylı Dânişî, eserler meydana getirmiş olmasına rağmen belli-başlı biyografik, bibliyografik kaynaklarımızda adına rastlanmayan, hayatı hakkında bilgi bulunamayan edebî şahsiyetlerden biridir. Onun hayatına dair sınırlı bilgi, ancak kendi eserleriyle hemşehrisi ve çağdaşı Hasan Rızâî'nin bazı mahallî tanınmış şahsiyetler konusundaki Arapça bir kitabından edinilmektedir. Edebî bilgilere ve İslâmî ilimlere vâkıf olan Dânişî'nin elimizde üç tercümesi vardır: Nesrü'l-leâlî, Sad-Kelime-i Alî ve Hadîs-i Erbaîn tercümesi. Mütercim bu eserlerini sırasıyla 1643, 1647 ve 1651 yılında meydana getirmiştir. Anılan kitapçıklardan ilki, Hz. Ali'nin Arap harfleri sırasınca dizilmiş 275 vecizesinin, ikincisi "Sad Kelime" adıyla meşhur yüz sözünün manzum tercümesidir. Mütercimin bilinen son eseri ise kırk hadisin tercümesi mahiyetindedir. Bu makalede Aksaraylı Dânişî'nin hayat ve eserleri hakkında bilgi verildikten sonra Sad Kelime tercümesinin yeni harflere ve günümüz Türkçesine çevrilmiş metni sunulacaktır