“ON DOKUZUNCU ASIR TÜRK EDEBİYATI TARİHİ”NDE EDEBİYAT-İKTİDAR İLİŞKİSİ
Abstract
Sanatçı bir yazarın kaleminden çıkan On Dokuzuncu Asır Türk Edebiyatı Tarihi, edebî meseleleri ve şahısları tarihî ve sosyal hadiselerin ışığında değerlendirmesiyle de dikkat çeken bir edebiyat tarihidir. Bu yazıda, edebiyat-iktidar ilişkilerinin nasıl değerlendirildiği üzerinde durulmuş, bu bağlamda, edebiyatın/edebiyatçıların Saray/iktidarla ilişkilerine göre birtakım kırılma noktaları ve evrilme süreçleri tespit edilmiştir. Divan şiiri, genel itibarıyla "Saray"ın gölgesinde şekillenmiştir. Ancak 18. yüzyılda başlayan ve 19. yüzyılda hız kazanan siyasî ve sosyal gelişmeler sonucu bu otorite yavaş yavaş dağılmaya başlamıştır. Bununla birlikte devrin şartlarına göre yeni "mutlak"lar, yeni "otorite"ler oluşmaya başlamıştır. Buna göre edebiyatın mahiyeti ve işlevi de değişmiştir