İstanbul Yakınlardan Dipinto Yazılı Bir Çini Kaplama Pano Parçası Üzerine
No Thumbnail Available
Date
2022
Authors
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Abstract
Genellikle İstanbul’daki Bizans Dönemi yapılarında kullanılmış olan çini kaplama panoları üretilmeye başlandığı MS 10. yüzyıldan sonra yaklaşık iki yüzyıl kadar varlığını sürdürmüştür. Polykrom teknikli kaplarla benzer teknikte üretilen, beyaz/açık pembe hamurlu ve bir tarafı (dış yüzeyi) bezemeli olan bu panoların, figüratif ikona veya sütun kaplama işlevine sahip olanlarının yanı sıra çerçeve için yapıl- mış olanları da mevcuttur. Çerçeve görevi görmesi için üretilmiş olanlar ortalama 10 cm genişliğinde ve çeşitli uzunluklarda, çoğunlukla dikdörtgen panolardır. Bu panolar yanyana getirilerek duvarda bir çerçeve oluşturacak biçimde yerleştirilmişlerdir. Düz örneklerin yanında dışbükey (dışbükey/kıs- men dışbükey) kesitli olanları da bilinmektedir. Kaplama panolarının iç tarafı duvara monte edilmek üzere işlev görürken, diğer yüzey de bezemeli bir çerçeve görünümündedir. Söz konusu panoların örneklerine İstanbul’da belli başlı Bizans Dönemi yapılarında ve bazı kazılarda rastlanmıştır. Bunlar arasında: Lips Manastırı (Fenari İsa Camii), Studios Manastırı (İmrahor Camii), Zeuksippus Hamamları, Myrelaion Rotundası (Bodrum Camii), Kyriotissa Kilisesi (Kalenderhane (Camii) vb. örnekleri saymak mümkündür. Bunlar dışında, Bithynia, Bulgaristan, Khersonesos, Cordoba ve Anadolu’da da çini kap- lama panosu örneklerinin ortaya çıktığı bilinmektedir. İstanbul’un Avrupa yakasında, Küçükçekmece Gölü’nün batı kıyısında yer alan Küçükçekmece Göl Havzası Bathonea arkeolojik kazılarında da yakın zamanda kaplama panosu parçasıyla karşılaşılmıştır. Söz konusu örneğin iç yüzeyinde görülen bir dipinto kısa yazıt bu çalışmanın ana konusu olarak ele alınmış ve incelenmiştir.