Batı Anadolu'da yayılış gösteren Crocus L. (Iridaceae) taksonlarının RAPD ve ISSR DNA markırları yardımıyla ve içerdikleri uçucu bileşikler bakımından incelenerek sınıflandırılması
No Thumbnail Available
Date
2006
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Abstract
Bu çalışmada Czocus L. cinsine ait Batı Anadolu'da doğal yayılış gösteren 19 takson ele alınmıştır. 19 taksona ait 56 örnek arazi çalışmaları ile toplanmıştır. Bitkiler Flora of Turkey' e göre tayin edilmiş, morfolojik ölçüm ve gözlemleri yapılmıştır. 56 örneğin genç yapraklarından DNA izolasyonu yapılmış ve izole edilen DNA'larm RAPD ve ISSR primerleri ile PCR amplifıkasyonlan gerçekleştirilmiştir. Bireylerin DNA polimorfizminden yararlanarak genetik uzaklıklar hesaplanmış ve akrabalık ilişkileri dendrogram aracılığı ile belirlenmiştir. Buna göre genetik olarak en yakın iki takson C. pulchellus (Çanakkale-Yenice'den toplanan örnek) ve C. chrysanthus (Manisa-Spil Dağı, Turgutalp Köyü yakınından toplanan örnek) iken genetik olarak en uzak iki takson ise C. antalyensis (Kütahya-Domaniç'ten toplanan örnek) ile C. fleischeri (Manisa-Kırkağaç'tan toplanan örnek) olduğu saptanmıştır. Toplanan örneklerde, Crocus cinsinin yüksek varyasyon gösterdiği, elde edilen DNA polimorfîzmi ile saptanmıştır. Yapılan DNA analizleri, cinsin Flora of Turkey' deki sınıflandırmasını tam olarak desteklemediği görülmüştür. GC/MS (gaz kromatografisi) analizleri sonucunda kantitatif olarak izoforon (18 taksonun 6'smda), 4-ketoizoforon (18 taksonun 12'sinde) ve 2,2,6-trimetil,-1.4-siklohekzandion (18 taksonun 7'sinde) içerikleri saptanmıştır. Taksonlar içerisinde sadece C. pallasii subsp. pallasii alttürünün stigmalarmda safranal belirlenmiştir. Ayrıca C. candidus türünde diğerlerinden farklı olarak öjenol saptanmıştır. Sonuçta morfolojik olarak incelenen taksonlar arasında ve içinde bazı farklılıklar belirlenmiştir. Diğer taraftan DNA analizleri ile elde edilen bulgular cins içinde büyük bir genetik varyasyonun varlığına işaret etmiştir. Bu durum da Crocus cinsinin gen merkezlerinden en önemlisinin Türkiye olabileceği görüşünü desteklemiştir. Uçucu bileşiklerin analizinden sağlanan bilgilere göre Batı Anadolu'da yayılış gösteren bitkilerin safranal açısından önemsiz olduğu ve uçucu bileşiklerin cinsin sınıflandırmasında katkıda bulunmasının pek mümkün olmadığı görülmüştür.